Boeren voor Drinkwater

Het project ‘Boeren voor Drinkwater’ laat zien dat goed boeren leidt tot schoner grondwater en een beter bedrijfsresultaat.
Doel
De grondwaterkwaliteit moet verbeteren om schoon drinkwater veilig te stellen. Het verminderen van de nitraatuitspoeling en resten van gewasbeschermingsmiddelen zijn de grootste uitdagingen voor de landbouw in de kwetsbare waterwingebieden. In dit project laten we zien dat met een efficiëntere bedrijfsvoering al veel bereikt kan worden en een win-win situatie ontstaat.
Achtergronden
In enkele van de meest kwetsbare waterwingebieden van Overijssel werken boeren, loonwerkers en adviseurs samen met het waterbedrijf aan veranderingen in de bedrijfsvoering die leiden schoon drinkwater en een beter bedrijfsresultaat.
Resultaten
In 2017 is een tussenbalans opgemaakt voor het project dat al vanaf 2011 loopt en in ieder geval tot 2020 doorloopt. Per intrekgebied worden de nitraatgehaltes in het bovenste grondwater gemeten en op bedrijfsniveau wordt het N-overschot per hectare via de Kringloopwijzer berekend.
De resultaten laten zien dat we ‘op de goede weg zitten’.

Organisatie

Het project wordt aangestuurd door een projectgroep met de provincie Overijssel, Vitens en LTO Noord.
De uitvoerende partijen zijn Royal Haskoning DHV, Wageningen University & Research (WUR)
Countus en Stimuland.

Laatste nieuws

Bekijk alle nieuwsberichten

N-mineraal monstername op demo-proeven

Afgelopen jaar hebben er diverse demo-proeven plaatsgevonden in het project Boeren voor Drinkwater. Al deze demo-proeven hebben als doel het verminderen van de nitraatuitspoeling. Om het effect op nitraat uitspoeling te bepalen zijn afgelopen week N-mineraal monsters genomen op alle demo-proeven.

Hoe gaat de monstername in zijn werk
Monstername vindt plaats tot 90 cm onder maaiveld die opgedeeld wordt in drie lagen (0-30; 30-60; 60-90). Dat gebeurt met een steekguts. Wij hebben ervoor gekozen om de monsters te laten steken door Unifarm (onderdeel van Wageningen UR). Unifarm beschikt namelijk over een kleine trekker op brede banden met een hydraulische steekguts zodat we er zeker van zijn dat er tot 90 centimeter gestoken wordt.

Wat is N-mineraal
N-mineraal is de minerale stikstof die aanwezig is in de bodem, voorbeelden van mineraal gebonden stikstof zijn nitraat en ammonium. Het N-mineraal wat aan het eind van het groeiseizoen nog in het bodemprofiel aanwezig is spoelt in principe altijd uit. We meten N-mineraal omdat dit beter te koppelen is aan het bovengrondse management van het voorgaande jaar. Dit in tegenstelling tot het meten van het nitraat in het grondwater. Bij nitraat in het grondwater vindt altijd een beetje vermenging plaats met het al aanwezige grondwater, daarnaast kan nitraat in de bovenste meter van het grondwater variëren binnen het perceel. Het RIVM meet grondwater omdat dit direct het effect op het milieu weergeeft. Het meten van het grondwater past dus bij het onderzoeksdoel van het RIVM, het meten van N-mineraal past beter bij ons onderzoeksdoel.

Hoe nu verder
Unifarm levert de gestoken monsters aan bij Eurofins. Vervolgens zal Eurofins de aangeleverde monsters analyseren op N-mineraal en de resultaten met ons delen. De analyseresultaten worden vervolgens weer beoordeeld in de context van het management (bemesting/ beweiding), en de omgevingsfactoren (weer/ verschil in grondsoort).

Bron:Tekst: Colin Dekker Beeld: Gerard Lugtenberg

Actie ‘Bezem door de middelenkast’ in Overijssel

Met de ‘Bezem door de middelenkast Overijssel’ kunt u kosteloos, anoniem en laagdrempelig uw restanten van niet-toegelaten gewasbeschermingsmiddelen laten ophalen door een erkende afvalinzamelaar bij u op het bedrijf. Deelnemers aan Boeren voor Drinkwater kunnen hieraan meedoen! Aanmelden kan tot 3 november 2021, via www.bezemdoordemiddelenkast.nl.

Hoe werkt het?
Binnen een maand na uw aanmelding neemt een gewasbeschermingsmiddelenadviseur contact met u op om een bedrijfsbezoek in te plannen. U kunt bij aanmelding aangeven of u voorkeur heeft voor een bepaalde organisatie, zoals uw vertrouwde adviseur. Tijdens het bedrijfsbezoek bekijkt u samen met de adviseur uw gewasbeschermingsmiddelenkast. Met behulp van de digitale CLM-bezemtool kan de adviseur, op basis van de toelatingsnummers die u voorleest, snel zien of de middelen zijn toegelaten of niet. Op de (restanten van) niet-toegelaten gewasbeschermingsmiddelen die u wilt laten afvoeren, wordt een sticker met bezem-logo geplakt. Zodoende is voor de chauffeur van de afvalinzamelaar duidelijk welke middelen meekunnen en welke niet.

U ontvangt van de adviseur een zogenoemde ‘bezembon’, waarop het aantal kilogrammen af te voeren middelen staat vermeld. Dit is tevens uw deelnamebewijs. Binnen twee maanden na het bezoek van de adviseur komt een erkende afvalinzamelaar bij u op het bedrijf om de middelen kosteloos op te halen. Let op: biociden, meststoffen etc. vallen niet onder de ‘bezemactie’, alleen gewasbeschermingsmiddelen worden afgevoerd.

 Deelname
De ‘bezemactie’ is bedoeld voor deelnemers aan Boeren voor Drinkwater, en daarnaast voor alle plantaardige land- en tuinbouwbedrijven in Overijssel. Bent u deelnemer aan Boeren voor Drinkwater? Of heeft of had u een bedrijf in de sector akkerbouw, bollenteelt, boomteelt, fruitteelt, glastuinbouw of vollegrondsgroenten? Dan kunt u met deze actie meedoen! Ook loonwerkers kunnen zich aanmelden. Er is beperkt ruimte en vol is vol, dus wees er snel bij! Deelname gaat op basis van volgorde van aanmelding. Wanneer u zich aanmeldt als het maximale deelnemersaantal is bereikt, dan komt u op een reservelijst te staan.

Looptijd
Vanaf september t/m november 2021 vinden de bezoeken in het kader van de ‘Bezem door de middelenkast Overijssel’ plaats. U kun zich vanaf half augustus tot 3 november 2021 aanmelden voor deze actie op www.bezemdoordemiddelenkast.nl/overijssel.

Organisatie
Het project ‘Bezem door de middelenkast Overijssel 2021’ wordt gefinancierd door Provincie Overijssel, Vitens, Waterschap Vechtstromen en Waterschap Drents Overijsselse Delta. Ook is een aanvraag voor een tegemoetkoming in de afvoer- en verwerkingskosten ingediend bij de Stichting Opruiming Restanten Landbouwbestrijdingsmiddelen (STORL), waarin de gewasbeschermingsmiddelenindustrie is verenigd.

Meer informatie
Heeft u vragen en/of opmerkingen? Kijk op www.bezemdoordemiddelenkast.nl of bel naar de ‘bezemfoon’ op telefoonnummer 0345 – 470 745. U kunt ook een e-mail sturen naar: bezemoverijssel@clm.nl.

Velddag bijbemesten op de Lemelerberg

Op woensdag 23 juni vond de velddemo plaats over bijbemesten bij deelnemer Immink. De opzet van de demo is ontworpen door Herman Krebbers van Delphy en wordt tevens ondersteund door VKO. Vanuit Boeren voor Drinkwater wordt hiermee samengewerkt. De aanpak is interessant omdat deze techniek kan bijdragen aan efficiënter gebruik van stikstof en omdat de techniek de uitspoeling van nitraat onder maïspercelen kan helpen te verlagen. Dit van groot belang voor de melkveehouderij op zandgrond. De demo is naast het bedrijf Immink ook aangelegd op twee maïspercelen bij BVDO deelnemer Warmelink.

 

De demo

Tijdens de demo werd de bijbemesting toegediend met verschillende behandelingen bovenop een basisbemesting van 60% van de normale drijfmestgift. De crux van het bijbemesten is dat op basis van bodem- en gewasindicatoren bepaald kan worden of de bijbemesting nodig is en hoeveel nodig is. Dit hangt vooral af van de N levering door de bodem. Die verschilt sterk tussen percelen en is onder andere afhankelijk van het geteelde gewas en de bemesting in voorgaande jaren. Ook het weer heeft invloed. Door de hoge neerslaghoeveelheid in de laatste maanden kan een deel van de N die al is vrijgekomen uit de bodem of door bemesting is aangevoerd al zijn uitgespoeld. Hier kun je met de bijbemesting op inspelen. Door de bemesting over twee giften te verdelen wordt het uitspoelingsrisico lager. Dit zie je terug in een hogere N benutting. Op het perceel van Immink was de N levering door de bodem volgens uitslagen van Eurofins slechts 18 kg N per ha, maar op andere percelen in de regio werd een N levering van meer dan 100 kg N per ha vastgesteld. Toch goed om op deze verschillen in te kunnen spelen. Het principe wordt aanschouwelijk gemaakt in onderstaande figuur.

 

Uitzoeken

De bijbemesting werd uitgevoerd met een spaakwielbemester op het moment dat de maïs ruim boven de knie staat (zie foto). In dit ontwikkelstadium kan ook grasonderzaai uitgevoerd worden. Onderzocht wordt of deze technieken ook in één werkgang kunnen worden uitgevoerd. In de demo wordt nog niet heel sterk gekeken naar de capaciteit van de techniek en dergelijke. Er wordt nog vooral gekeken naar wat er gebeurt met bodem en gewas. Hier kan men bij verdere ontwikkeling van de techniek rekening mee houden volgens Krebbers. Ook wordt nog bekeken welke indicatoren geschikt zijn als maat voor de hoeveelheid benodigde bijbemesting. Nu wordt onder andere de zogenaamde spatmeter gebruikt waarmee indirect de hoeveelheid bladgroen in het blad bepaald wordt. Om dit als indicator te kunnen gebruiken moet je voldoende metingen hebben gedaan.

Relevantie voor Boeren voor Drinkwater

Aan het eind van het maïsseizoen wordt het gehalte van minerale N in de bodem bepaald, als maat voor nitraatuitspoeling. Daarmee is de link met het projectdoel van Boeren voor Drinkwater direct gelegd.  Het is de vraag of je met bijbemesten niet alleen het risico op uitspoeling in het voorjaar maar ook de hoeveelheid die onbenut achterblijft na oogst van de maïs kunt verlagen. In potentie een dubbelslag in maïs. Wat dat betreft zou het niet raar zijn als meer deelnemers hiermee willen gaan experimenteren.